Mostar Köprüsü

Bosna-Hersek Cumhuriyetinin Mostar şehrinde Neretva Nehri’nin üzerinde 1566 senelerinde Osmanlılar zamanında Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından yapılan Dünyanın sanat bakımından en müstesna taş köprüsüdür.

Kanuni Sultan Süleyman zamanında Osmanlı Devleti sınırları içine giren Bosna-Hersek'te cami, medrese, kervansaray ve köprü gibi mimari değeri yüksek pekçok eser yapılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılan “Mostar Köprüsü” de bunlardan biridir. Yapım harcında yumurta ve keçi kılı kullanılan köprü, tek kemerli iki ayak arası 28.59 metre genişliğinde olan hilal şeklindeki köprünün yüksekliği 20 metredir. Taş korkulukları arasındaki genişlik 4.05 metredir. Üst döşemesi düz olmayıp kademelidir. Bu özelliğiyle köprüden yayalar ve arabalar rahatlıkla geçebilmektedir. Zamanla köprünün üst ve diğer kısımlarında bazı değişiklikler yapılmıştır. Mostar köprüsü, “Büyük Köprü” ismiyle de bilinmektedir.

427 yıl boyunca depremlere, sellere ve II. dünya savaşına direnerek islam dininin ve Osmanlı’nın sembolü olan hilali, beş asırdır Avrupa'nın ortasında bütün mimari zarafet ve güzelliğiyle koruyabilen köprü, iç savaşa yenik düştü. H

Hırvatlar'ın Bosna-Hersek’e yardım götüren bütün yolları ve köprüleri devreden çıkarma planı gerekçesiyle Mostar Köprüsü de 9 kasım 1993'te bombalandı ve Neretva Nehri sularına gömüldü. Böylece Hırvatlar burada sadece taştan yapılmış bir köprüyü değil, asırlardan beri buradan geçen milyonlarca insandan geriye kalan hatıralarla, pekçok mimara ilham kaynağı olan bir sanat eserini de yok ettiler.

Mostar Köprüsü'nün eski haline uygun olarak yeniden inşaası çalışmaları TİKA , Unesco , Dünya Bankası'nın desteğiyle 1997'de başladı.

Önce köprünün temelleri sağlamlaştırılarak işe başlanmış, ardından nehre dökülen beyaz kireç taşları dalgıçlar tarafından kurtarılabildiği kadar kurtarılmıştır. Köprü yenilemesinde bu çıkartılan taşlardan örnek alınarak ve civardaki taş ocaklarından yenileri getirtilerek köprü yeniden inşa edilmiştir.
 

Kemerin sırtındaki kavisin estetiksel görünümünü sağlamak görüldüğü kadar basit olmamıştır. Taşlara yapboz parçaları gibi girinti ve çıkıntı şekilleri verilmiş olup, taşların birbirlerine sağlam kenetlenmeleri için dayanıklılığı kurşunla arttırılmış olan metal alışımdan faydalanılmıştır.

Osmanlı Mimarisinde ki önemli yerini her zaman koruyan kilit taşı için Osmanlı tekniklerinin aynısı kullanıldı. 30 metre uzunluğundaki, 20 metre yüksekliğindeki köprünün kemerindeki çalışma haziran 2002'de başlamış olup 111 sıra taştan yapılan köprünün tamamlanma işareti olan 56. Sıradaki kilit taşı, 26 ağustos 2003'te yerine konuldu. Mostar köprüsünün restorasyonu firmamız tarafından 2004 yılında tamamlanarak görkemli bir törenle açıldı.

Tamamlanan Projeler